Bijon Gevşek Olursa Ne Olur? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme
Bir arabanın bijonunun gevşemesi, en basit teknik açıklamayla, bir aracın tekerleğinin güvenli bir şekilde yerinde durmaması anlamına gelir. Bu, ciddi bir güvenlik riski oluşturur. Fakat, bu basit mekanik durumu toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi kavramlarla bağdaştırmak, ilk başta biraz garip görünebilir. Ancak, günlük hayatta gözlemlediğim pek çok örnek, bu türden bir “gevşeklik” ya da “güvenlik zafiyeti”nin sadece araçlarda değil, toplumda da ciddi sonuçlar doğurduğunu gösteriyor. Peki, “bijon gevşek olursa ne olur?” sorusunu toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından ele aldığımızda, karşımıza ne çıkar?
Toplumsal Cinsiyet ve Güvenlik Sorunları
Bijonların gevşemesi, bir aracın çalışmasını tehlikeye atabilir. Benzer şekilde, toplumsal cinsiyet eşitsizliği de toplumu ve bireyleri tehlikeye atan, yıkıcı bir durum yaratabilir. İstanbul’da, toplu taşımada her gün karşılaştığım sahnelerde, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin, sosyal adaletin ve bireysel güvenliğin birbirini nasıl etkilediğini gözlemlemek oldukça yaygın. Örneğin, sabah işe giderken, metrobüste bir kadının yanına yerleşen adamın, yerinden kalkıp ona “geçmesini” söylemesi. Bu gibi mikro saldırılar, toplumdaki derin güvenlik açıklarını temsil eder. Tıpkı bir bijon gevşediğinde aracın güvenliğini tehdit etmesi gibi, cinsiyet temelli ayrımcılık da toplumsal güvenliği tehdit eder.
Bijonun gevşemesi, dikkat edilmediği takdirde bir kaza ile sonuçlanabilir. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin de benzer bir şekilde küçük görülen, ama derinlemesine bakıldığında çok daha büyük sonuçlar doğuracak etkileri vardır. Kadınlar ya da LGBTQ+ bireyler için toplumda kabul görmeyen, görünmeyen ya da ihmal edilen haklar, tıpkı gevşek bir bijon gibi, toplumsal yapıyı sarsar ve sonunda herkesi tehlikeye sokar.
Çeşitlilik ve Toplumsal Güvenlik
Çeşitlilik, toplumun en güçlü yanlarından biridir; ancak buna rağmen, çeşitliliğin toplumda tam anlamıyla kabul görmesi her zaman kolay değildir. Araba tekerleğinin vidaları gibi, toplumun farklı gruplarının birbirine sağlam bir şekilde bağlı olması gerekir. Tekerleği yerinde tutan bijonlar gevşediğinde, her şey düzensizleşir ve güvenlik riski artar. Benzer şekilde, toplumda çeşitliliği teşvik etmediğimiz, ötekileştirdiğimiz zaman, toplumun “geçici” olarak güvenliğini sağlıyoruz gibi görünse de, uzun vadede hepimiz için bir tehlike yaratıyoruz.
Bir gün iş yerimden çıkarken, yanımda oturan genç bir kadının cebinden bir cüzdan çalındı. Cüzdanı çalan kişinin, çevredeki genç erkeklerden biri olması dikkatimi çekti. Kadın, kendisini çok kötü hissetti. O an için herkesin orada bulunduğu, birbirine yakın olduğu bir durum vardı, fakat toplumsal güvenlik duygusu zedelenmişti. Buradaki çeşitlilik ve farklılıklar, bize bir arada güvenle yaşamamız gerektiğini hatırlatıyordu. Bu tür olaylar, çeşitliliğin, birlikte yaşamın güvenliğiyle olan ilişkisini net bir şekilde gösteriyor. Eğer toplumsal çeşitlilik sağlam temeller üzerine inşa edilmezse, bijonun gevşemesi gibi, her şey bir anda tersine dönebilir ve hiç beklenmedik bir şekilde sorunlar baş gösterebilir.
Sosyal Adalet ve Güvenlik İlişkisi
Bijon gevşediğinde aracın seyrini kaybetmesi gibi, toplumsal yapının da düzgün işleyebilmesi için adaletin her alanında sağlam temeller üzerinde yükselmesi gerekir. Bu temeller, sosyal adaletin sağlanmasıyla elde edilir. Evet, belki bijon gevşemesi genelde teknik bir hata olarak görülür, ama toplumsal yapıdaki adaletsizlikler de teknik olmayan, ama derinlemesine daha büyük bir sorundur.
İstanbul gibi büyük ve kozmopolit bir şehirde, bir gün sabah işe gitmek için yürürken sokakta bir grup kadının güvensiz bir şekilde yürüdüğüne şahit oldum. Çeşitli sosyal sınıflardan gelen ve birbirinden farklı etnik kökenlere sahip olan bu kadınlar, gece saatlerinde, güvenlik zafiyetleri nedeniyle sokakta bir arada yürüyemiyorlardı. İşte tam burada sosyal adaletin eksikliği devreye giriyor. Kadınların ve toplumun diğer dezavantajlı gruplarının yaşam güvenliği, bijonun gevşemesi gibi toplumsal yapının her alanında daha büyük bir kırılmaya yol açabiliyor.
Sonuç
Bir bijon gevşediğinde, yalnızca aracın güvenliği değil, aynı zamanda toplumsal güvenlik de tehdit altına girer. Tıpkı bir aracın düzgün çalışması için her parçasının doğru şekilde yerinde olması gerektiği gibi, bir toplumun da güvenliği ve huzuru için her bireyin eşit ve adil koşullarda bir arada yaşaması gerekir. Toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet, hepimizin güvenli bir şekilde bir arada yaşamasının temel taşlarıdır. Bu taşlar gevşediğinde, hepimiz için büyük tehlikeler doğurabilir.
Sonuç olarak, toplumsal yapımızın bijonları gevşemişse, sadece bir aracın değil, bir toplumun da güvenliği tehdit altında demektir. Bu güvenlik zafiyetlerini gidermek ve toplumda gerçek bir eşitlik sağlamak, hepimizin sorumluluğudur.