Sıfır Maliyet Nedir? Hayatın En Komik Gerçeği
İzmir’de bir sabah, güne kahvemi yudumlayarak başladım. Yani aslında “kahve içmek” demek, daha çok “yine aynı sabah rutini” oldu. Zaten her sabah bir elma da yiyorum, ama o elmanın çok azını yiyip geri kalanını “niyet” olarak tüketiyorum. Bu kadar çaba ve “niyet” yetiyor. Sonra bir arkadaşım aklıma geldi: Sıfır maliyet nedir, diye sordu. Yani bu, aslında çok önemli bir soru değildi. Ama tabii, o an düşündüm ve “Sıfır maliyet” nedir sorusuna, kendi evrenimden bir cevap bulmam gerektiğini fark ettim.
Şimdi gelin, biraz eğlenelim ama bir yandan da derinleşelim: Sıfır maliyet nedir?
“Sıfır Maliyet” Konseptiyle Tanışma
Düşünmeye başladım, sıfır maliyet nedir? Hani hep duyduğumuz bir laf vardır ya, “Bunu sıfır maliyetle yaptım!” Hayatımda en az 5-6 defa bunu söyledim. Ama hiç birini ciddiye almadım tabii. Yani, bir şeyin sıfır maliyetle olması, sadece bir hayal, değil mi? Öyle düşündüm ve içimden “Bunu kimseye anlatmam, ben de olmasam ciddi ciddi soru sorardım,” dedim.
Biliyorsunuz, bazen insan içine bir konu atar, havada asılı kalır. Bir de böyle tipik “sıfır maliyet” vaatleri vardır. Mesela bir gün Instagram’da bir reklam gördüm: “Sıfır maliyetle bu ürünü alabileceksiniz.” Ne kadar harika değil mi? Ürünü alıyorsun, ama aslında para vermiyorsun. Sıfır maliyet nedir? diyorsunuz ve o ürünle yüz yüze geliyorsunuz. Tabii sonra kargoyu görünce, 25 liralık bir ürün için 50 TL kargo bedeli ödüyorsunuz. Ama olsun! “Sıfır maliyet!” diyorsunuz, kimseyi kırmak yok.
Gerçek Hayattan Sıfır Maliyet Hikayesi
Geçenlerde arkadaşım Baran’la buluştum. Baran, her zaman elinde yeni bir “fırsat” hikayesiyle gelir. Gülümsedi ve “Abi, bir işim var. Hadi gel sıfır maliyetle bir iş yapalım!” dedi. Ben de içimden, “Yine başladı… Neyse, artık eğleniriz,” diye düşündüm. Sonra gitmek zorunda kaldım.
Bana sıfır maliyetle bir şeyler önerdiğinde, hep “nasıl olsa sonunda bana bir şeyler satacak” diye düşünürüm. Ama yok! İlk işin sıfır maliyetli bir iş olacağını düşündüm. Vakit kaybetmeden gittik, ve en sonunda şunu söyledim: “Baran, sen de sıfır maliyetle bu kadar eğlenemezsin!”
Sonra gerçek ortaya çıktı. Evet, gerçekten bir şey ödemedik ama sokakta dolaşırken Baran bir anda “Arkadaşım, sana bir işim var,” diyerek benden “kendi para harcayabileceğimiz bir yeni iş” önerisi yaptı. İşin sonunda sıfır maliyet diye bir şey yoktu. Her şey para!
Sıfır Maliyetle Dolar Mı Kazanırım?
Bir de şu sıfır maliyetli işlerden yapılması gereken doğru seçimler var. Geçen gün şöyle bir diyalog yaşadım:
Ben: “Sıfır maliyetle bir şey yapalım.”
Arkadaşım: “Ne mesela?”
Ben: “Böyle, internetten bir şey satalım, sıfır maliyet.”
Arkadaşım: “Hahah, ne satacağız? Kendi fotoğrafını mı?”
Ben: “Ya da… Yahu bende çok iyi bir dijital sanat var, kolları sıvıyorum.”
Arkadaşım: “Sıfır maliyetle mi, kanka? O zaman hayal satarsın belki!”
O an anladım ki, “sıfır maliyet” denilen şey aslında bazen bizim, “Hiç para harcamadan çok şey kazanabileceğimiz” güzel bir yalanımız oluyor. Yani bir nevi 21. yüzyılın en yaratıcı düşünce hilesi diyebilirim. Ama yine de bu kadar kolay şeyler beklememek gerek.
Sıfır Maliyet, Gerçekten Mümkün Mü?
Şimdi bu sıfır maliyet meselesini biraz daha derinlemesine düşünüyorum. Gerçekten de hayatın sıfır maliyetli anları var mı? Yok. Gerçek hayatta sıfır maliyetle bir şey yapabiliyor musunuz? Tabii ki hayır. Hayatın doğal akışı, bir şekilde bize her an bir bedel ödettiriyor. Bu, bazen zaman, bazen para, bazen ise biraz fazla düşünmek zorunda kalmak oluyor.
Ama öte yandan, sıfır maliyetin eğlenceli tarafı şu: İnsanlar bazen, gerçekten de sıfır maliyetle bir şeyleri deneyimleme peşinde koşuyor. Şu eski tüp lastiği almak için gittiğim o mahallenin karanlık sokaklarındaki komik anı gibi. O an, sıfır maliyetli olmak, aslında sadece hayal değil, gerçekten var olan bir deneyim olabiliyor.
Sonuçta Ne Oldu?
Sıfır maliyet, çok fazla düşündüğümüzde aslında bir anlam taşır ama fazla gerçekçi değildir. Bir yanda sıfır maliyetli hayaller ve diğeri yanda hayatın bizimle pazarlık yaptığı zorluklar var. Ama şunu söyleyebilirim: Sıfır maliyet nedir? Sıfır maliyet, hepimizin içinde bir umut ışığıdır. Ama gerçekte hiçbir şeyin sıfır maliyetle olmadığını da öğrenmek zorundayız. Yine de eğlenmeyi bilmeliyiz.
İç sesim: “Kanka, bir kahve al da sıfır maliyetle bu yazıyı sonlandıralım!”